ଉଜୁଡ଼ା ବସନ୍ତ

ଯୁଗଳ କିଶୋର ସାହୁ

ପରିଚୟ (Introduction)

ଶ୍ରୀ ଯୁଗଳ କିଶୋରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଲିଖିତ 'ଉଜୁଡ଼ା ବସନ୍ତ' ହେଉଛି ଓଡ଼ିଆ ପଲ୍ଲୀ ଜୀବନ ଓ ସହରୀ ସଭ୍ୟତାର ସମନ୍ୱୟରେ ଗଢ଼ା ଏକ ଉପନ୍ୟାସ । ପୁସ୍ତକଟିରେ ପବିତ୍ର ପଲ୍ଲୀ ପରିବେଶର ସରଳତା, ସହରର ଆଧୁନିକତା, ବନ୍ଧୁତ୍ୱର ନିବିଡ଼ତା ଏବଂ ଭାଗ୍ୟର ଅକଳ୍ପନୀୟ ଖେଳ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ଏଥିରେ ଏକ ରଙ୍ଗୀନ ବସନ୍ତର ଉଜୁଡ଼ି ଯିବାର କରୁଣ ଗାଥା ରହିଛି, ଯାହା ମଣିଷର ଜୀବନ ଓ ତା’ର ସମ୍ପର୍କଗୁଡ଼ିକୁ ଓଲଟପାଲଟ କରିଦିଏ । ଏହା କେବଳ ଏକ ପ୍ରେମ କାହାଣୀ ନୁହେଁ, ବରଂ ସାମାଜିକ ପ୍ରଥା, ପାରିବାରିକ ଦାୟିତ୍ୱ ଓ ବିଚିତ୍ର ଦୈବଲୀଳାର ଉପସ୍ଥାପନ ।

ପୃଷ୍ଠଭୂମି (Setting and Context)

କାହାଣୀଟି ମୁଖ୍ୟତଃ ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲାର ନୂଆଗାଁ ଏବଂ ଠାକୁରପଦା ନାମକ ଦୁଇଟି ପଲ୍ଲୀ ଅଞ୍ଚଳ ଏବଂ ପୁରୀ ସହରର ପରିବେଶରେ ଗତିଶୀଳ ହୋଇଛି । ନୂଆଗାଁର ପ୍ରାକୃତିକ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମନୋରମ, ଯେଉଁଠି ପ୍ରାଚୀ ନଦୀର କଳକଳ ନାଦ ଏବଂ ଅମରେଶ୍ୱର ମହାଦେବଙ୍କ ମନ୍ଦିରର ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ପରିବେଶ ପାଠକଙ୍କୁ ମନ୍ତ୍ରମୁଗ୍ଧ କରେ । ଗାଁର ସବୁଜ ଧାନକ୍ଷେତ, ପାନ ବରଜ ଏବଂ ପୁରାତନ ମନ୍ଦିରଗୁଡ଼ିକର କାରୁକାର୍ଯ୍ୟ କାହାଣୀରେ ଏକ ନିଆରା ରଙ୍ଗ ଭରିଦେଇଛି ।

କାହାଣୀଟି ଗତ ଶତାବ୍ଦୀର ସତୁରୀ ଦଶକର ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ ଲିଖିତ, ଯେତେବେଳେ ଗାଁରେ ଶିକ୍ଷାର ପ୍ରସାର ହେଉଥିଲା ଏବଂ ଯୁବପିଢ଼ି ପାଠ ପଢ଼ିବା ପାଇଁ ସହରକୁ ଯାଉଥିଲେ । ଏଥିରେ ଗାଁର ସରଳ ଚଳଣି ସହ ସହରର ଆଧୁନିକ ମାନସିକତା ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ପାର୍ଥକ୍ୟକୁ ଦର୍ଶାଯାଇଛି । ସମାଜରେ ପ୍ରଚଳିତ 'ହାତଗଣ୍ଠି' ପରି ପ୍ରଥା ଏବଂ ସେଥିରେ ଥିବା ସତ୍ୟବଦ୍ଧତା ଏହି କାହାଣୀର ଅନ୍ୟ ଏକ ମୁଖ୍ୟ ଦିଗ ।

ପ୍ରମୁଖ ପାତ୍ରମାନେ (Major Characters)

ଉପନ୍ୟାସ 'ଉଜୁଡ଼ା ବସନ୍ତ'ର ପ୍ରମୁଖ ଚରିତ୍ରମାନଙ୍କର ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ ଏବଂ କାହାଣୀରେ ସେମାନଙ୍କର ଗୁରୁତ୍ୱକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇଛି :

ରମେଶ (ରମୁ): ରମେଶ ଏହି ଉପନ୍ୟାସର ମୁଖ୍ୟ ନାୟକ ଏବଂ ପଲ୍ଲୀ ଓ ସହରୀ ଜୀବନର ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରେ ଛନ୍ଦି ହୋଇଥିବା ଏକ ଚରିତ୍ର । ସେ ନୂଆଗାଁର ନୀଳେଇ ପ୍ରଧାନଙ୍କ ପୁତ୍ର ଏବଂ ଜଣେ ମେଧାବୀ ଛାତ୍ର ଭାବରେ ପୁରୀରେ ପାଠ ପଢ଼ୁଥିଲେ । ରମେଶଙ୍କ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ ଶାନ୍ତ କିନ୍ତୁ କିଛି ମାତ୍ରାରେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱାତ୍ମକ; ସେ ଶୈଶବର ବନ୍ଧୁ ରତିକୁ ପ୍ରେମ କରୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସହରରେ ରୀନାଙ୍କ ସହ ଘନିଷ୍ଠ ହୋଇଥିଲେ । ବନ୍ଧୁ ରମାକାନ୍ତଙ୍କ ଅକାଳ ବିୟୋଗ ପରେ, ରୀନାର ଦାୟିତ୍ୱ ଗ୍ରହଣ କରିବା ପାଇଁ ସେ ନିଜର ପ୍ରେମକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୋଇଛନ୍ତି । ରମେଶଙ୍କ ଚରିତ୍ର ଏକ ତ୍ୟାଗୀ ଓ କର୍ତ୍ତବ୍ୟପରାୟଣ ଯୁବକର ପ୍ରତୀକ ।

ରତି (ରତନୀ): ରତି ଏହି କାହାଣୀର ନାୟିକା ଏବଂ ପଲ୍ଲୀ ସରଳତାର ଏକ ଜୀବନ୍ତ ପ୍ରତିମା । ସେ ଦୁଃଖିଆ ପ୍ରଧାନ ଓ ସୁନାମଣିଙ୍କ କନ୍ୟା, ଯିଏ ଦୀର୍ଘ ବାର ବର୍ଷର ମାନସିକ ପରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲା । ରତି ପିଲାଟି ଦିନରୁ ରମେଶଙ୍କୁ ନିଜ ଜୀବନର ଆରାଧ୍ୟ ମାନିଥିଲା ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ବିବାହ କରିବାକୁ ଅନେକ ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖିଥିଲା । ତାର ଚରିତ୍ରରେ ଧୈର୍ଯ୍ୟ, ଲଜ୍ୟାଶୀଳତା ଭାବ ଓ ଅତୁଟ ବିଶ୍ୱାସ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । କିନ୍ତୁ ଭାଗ୍ୟର ବିଚିତ୍ର ଖେଳରେ, ପିତାଙ୍କ ବାର ବର୍ଷ ତଳର ସତ୍ୟ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ସେ ନିଜର ପ୍ରେମକୁ ବଳି ଦେଇ ଗୌରମୋହନଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଛି । ତାର ନିଷ୍କପଟ ପ୍ରେମ ପାଠକଙ୍କୁ ଅଭିଭୂତ କରେ ।

ଗୌରମୋହନ (ଗଉ): ଗୌରମୋହନ ଠାକୁରପଦା ଗାଁର ହରେକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପୁଅ ଏବଂ ରମେଶଙ୍କ ଜଣେ ଅନ୍ତରଙ୍ଗ ବନ୍ଧୁ । ସେ ପିଲାଟି ଦିନରୁ ମାତୃହୀନ ଏବଂ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ସହ ସଂଗ୍ରାମ କରି ନିଜକୁ ଜଣେ ଆଦର୍ଶ ଚରିତ୍ର ଭାବେ ଗଢ଼ି ତୋଳିଥିଲେ । ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମେଧାବୀ, ଶାନ୍ତ ଓ ବିଦ୍ୟାପ୍ରେମୀ । ମଠରେ ରହି କଠୋର ପରିଶ୍ରମ ଓ ସାଧନା କରି ସେ ଜଣେ କୃତୀ ଶିକ୍ଷକ ହୋଇ ପାରିଛନ୍ତି । ଗୌରମୋହନଙ୍କ ଚରିତ୍ରରେ ଥିବା ନୈତିକତା ଓ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଠାରୁ ପୃଥକ କରିଥାଏ । କାହାଣୀର ଶେଷରେ, ସେ ପିତାଙ୍କର ସତ୍ୟ ରକ୍ଷା କରି ରତିଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଛନ୍ତି-। ତାଙ୍କ ଚରିତ୍ରଟି ଆଦର୍ଶ ଯୁବପିଢ଼ିର ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରେ ।

ରୀନା: ରୀନା ପୁରୀର ଏକ ଆଧୁନିକ ପରିବାରର ଝିଅ ଏବଂ ରମାକାନ୍ତଙ୍କ ସାନ ଭଉଣୀ-। ସେ କଲେଜରେ ଜଣେ ସ୍ପଷ୍ଟବାଦୀ ଓ ସ୍ନେହୀ ଯୁବତୀ, ଯିଏ ରମେଶଙ୍କ ମେଧାବୀ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ ପ୍ରତି ଆକର୍ଷିତ ହୋଇଥିଲେ । ରୀନାଙ୍କ ଜୀବନ ଦୁଃଖାନ୍ତ ଘଟଣାବଳୀରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, କାରଣ ସେ ନିଜର ଏକମାତ୍ର ଭାଇ ଓ ମାଆଙ୍କୁ ହରାଇଛନ୍ତି । ତାଙ୍କ ଚରିତ୍ରରେ ପ୍ରେମର ଆବେଗ ଓ ସମର୍ପଣ ଭାବ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ମାଆଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପୂର୍ବରୁ ରମେଶଙ୍କ ହାତରେ ତାଙ୍କର ଦାୟିତ୍ୱ ଅର୍ପଣ କରାଯିବା ତାଙ୍କ ଜୀବନର ଶେଷ ଆଶ୍ରୟ ପାଲଟିଛି । ରୀନା ଜଣେ ଶିକ୍ଷିତା ନାରୀ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଭାଗ୍ୟର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକୁ ସହ୍ୟ କରିବା ପାଇଁ ସେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଥିଲେ ।

ରମାକାନ୍ତ: ରମାକାନ୍ତ ରମେଶଙ୍କର ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁ ଏବଂ ରୀନାଙ୍କର ବଡ଼ ଭାଇ । ସେ ଜଣେ ଉତ୍ସାହୀ, ଆମୋଦପ୍ରିୟ ଏବଂ ମୁକ୍ତ ମନର ଯୁବକ ଥିଲେ । ସେ ରମେଶଙ୍କୁ ନିଜର ଭାଇ ପରି ବିଶ୍ୱାସ କରୁଥିଲେ ଏବଂ ଭବିଷ୍ୟତରେ ଜଣେ ଡାକ୍ତର ହେବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖିଥିଲେ । ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଷଢ଼ଯନ୍ତ୍ର ଯୋଗୁଁ ସେ କିଛି ସମୟ ପାଇଁ ରମେଶଙ୍କ ଉପରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ବନ୍ଧୁତ୍ୱ ପ୍ରତି ତାଙ୍କର ବିଶ୍ୱାସ ଅତୁଟ ଥିଲା । ତାଙ୍କର ଜୀବନର ପରିସମାପ୍ତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖଦାୟକ ଥିଲା, ଯେତେବେଳେ ସେ ଏକ ଦୁର୍ଘଟଣାରେ ପ୍ରାଣ ହରାଇଲେ । ରମାକାନ୍ତଙ୍କ ଚରିତ୍ର ଏକ ନିଚ୍ଛକ ଓ ପବିତ୍ର ବନ୍ଧୁତ୍ୱର ନିଦର୍ଶନ ।

ଦୁଃଖିଆ ପଧାନ: ଦୁଃଖିଆ ପଧାନ ରତିର ପିତା ଏବଂ ନୂଆଗାଁର ଜଣେ ସରଳ କୃଷକ । ତାଙ୍କ ଚରିତ୍ରଟି ଏହି ଉପନ୍ୟାସରେ ଏକ ସତ୍ୟନିଷ୍ଠ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ ଭାବରେ ଉଭା ହୋଇଛି । ଏକ ଦୁର୍ଘଟଣାରେ ସ୍ମୃତିଶକ୍ତି ହରାଇ ସେ ଦୀର୍ଘ ବାର ବର୍ଷ ଧରି ଉଦାସୀନ ରହିଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ବାର ବର୍ଷ ପରେ ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କର ସ୍ମୃତି ଫେରିଆସିଲା, ସେ ପିଲାଦିନର ସେଇ ପବିତ୍ର ସତ୍ୟକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଗୌରମୋହନଙ୍କୁ ଜାମାତା ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ଦୁଃଖିଆଙ୍କ ଚରିତ୍ର ଶିଖାଏ ଯେ ସାମାଜିକ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଅପେକ୍ଷା ଆନ୍ତରିକ ସତ୍ୟର ମୂଲ୍ୟ ବେଶି । ସେ ଜଣେ ଭାଗ୍ୟବାଦୀ ପିତା, ଯିଏ ନିଜର ଝିଅ ପାଇଁ ଶେଷରେ ଏକ କଠୋର ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଥିଲେ ।

ହାରାମଣୀ: ହାରାମଣୀ ରମେଶଙ୍କ ମାଆ ଏବଂ ପଲ୍ଲୀ ଜୀବନର ଏକ ସ୍ନେହମୟୀ ମୂର୍ତ୍ତି । ସ୍ୱାମୀ ନୀଳେଇ ପ୍ରଧାନଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦକ୍ଷତାର ସହ ନିଜ ପରିବାର ଓ ସମ୍ପତ୍ତିର ପରିଚାଳନା କରିଥିଲେ । ରମେଶ ତାଙ୍କର ଏକମାତ୍ର ଆଖି ଥିଲେ ଏବଂ ରତିଙ୍କୁ ସେ ଜନ୍ମକଲା ଝିଅ ପରି ଭଲ ପାଉଥିଲେ । ହାରାମଣୀଙ୍କ ଚରିତ୍ରରେ ଥିବା ବାତ୍ସଲ୍ୟ ମମତା ଓ ପଲ୍ଲୀ ସଂସ୍କାର ପାଠକଙ୍କୁ ଅଭିଭୂତ କରେ । ସେ ରତିଙ୍କୁ ନିଜର ବୋହୂ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଅନେକ ଆଶା ରଖିଥିଲେ ।

ସୁନାମଣୀ: ସୁନାମଣୀ ରତିର ମାଆ ଏବଂ ଦୁଃଖିଆ ପଧାନଙ୍କ ପତ୍ନୀ । ସେ ଜଣେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଧର୍ମପରାୟଣା ଏବଂ ଭକ୍ତିମତୀ ନାରୀ, ଯାହାଙ୍କର ନିରନ୍ତର ତପସ୍ୟା ଯୋଗୁଁ ରତି ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲା । ସେ ରମେଶଙ୍କ ମା’ ହାରାମଣୀଙ୍କ ସହ ଏକ ଅଭେଦ୍ୟ ବନ୍ଧୁତ୍ୱରେ ବାନ୍ଧି ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ନିଜର ବଡ଼ ଭଉଣୀ ପରି ସମ୍ମାନ ଦେଉଥିଲେ । ସ୍ୱାମୀ ଦୁଃଖିଆଙ୍କର ଅସାଧାରଣ ଆଚରଣ ଯୋଗୁଁ ସେ ଅନେକ ସମୟରେ ଚିନ୍ତିତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଜଣେ ଆଦର୍ଶ ଗୃହିଣୀ ଭାବେ ଘରର ଦାୟିତ୍ୱ ତୁଲାଇଥିଲେ । ତାଙ୍କର ମାତୃତ୍ୱ ସମଗ୍ର କାହାଣୀରେ ଏକ ଶାନ୍ତିର ପରିବେଶ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି ।

ବିଷ୍ଣୁ: ବିଷ୍ଣୁ ଏହି ଉପନ୍ୟାସର ଏକ ଖଳ ଚରିତ୍ର ଏବଂ ଈର୍ଷାଳୁ ମାନସିକତାର ପ୍ରତୀକ । ସେ କଲେଜରେ ରମେଶଙ୍କର ସହପାଠୀ ଥିଲେ ଏବଂ ରମେଶ ଓ ରୀନାଙ୍କର ଘନିଷ୍ଠତାକୁ ସହ୍ୟ କରିପାରୁ ନଥିଲେ । ସେ ନିଜର କୁତ୍ସିତ ମନୋବୃତ୍ତି ଯୋଗୁଁ ରମାକାନ୍ତଙ୍କ ପାଖକୁ ମିଥ୍ୟା ଚିଠି ଓ ଫଟୋ ପଠାଇ ସେ ରମେଶଙ୍କୁ ବଦନାମ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ । ବିଷ୍ଣୁ ଅନ୍ୟର ସଫଳତା ଓ ପ୍ରେମକୁ ଦେଖିଲେ ଈର୍ଷାରେ ଜଳୁଥିବା ଚରିତ୍ର । ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ହିଁ କାହାଣୀରେ ବିଭିନ୍ନ ବିଶୃଙ୍ଖଳା ଓ ଦୁଃଖଦ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି ।

ଜେମି ବୁଢ଼ୀ: ଜେମି ବୁଢ଼ୀ ନୂଆଗାଁର ଜଣେ ଅଭିଜ୍ଞ ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କର ପ୍ରିୟ 'ଆଈ' ଚରିତ୍ର-। ତାଙ୍କର ଚରିତ୍ର କାହାଣୀରେ ଏକ ପାରମ୍ପରିକ ଓ କୌତୁକପୂର୍ଣ୍ଣ ରଙ୍ଗ ଭରିଛି । ସେ ଗାଁର ସବୁ ଘର ସହ ସୁସମ୍ପର୍କ ରଖୁଥିଲେ ଏବଂ ବିଶେଷ ଭାବରେ ରମେଶ ଓ ରତିଙ୍କର ଶୈଶବର ଅନେକ ଘଟଣାର ସାକ୍ଷୀ ଥିଲେ । ତାଙ୍କର ପାକୁଆ ପାଟିର ହସ ଏବଂ ଥଟ୍ଟାମଜା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିଲା । ଜେମି ବୁଢ଼ୀଙ୍କ ମୁଖରୁ ବାହାରୁଥିବା ସତ୍ୟ ଅନେକ ସମୟରେ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ପରି ସାବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇଥିଲା ।

ମୂଳ କାହାଣୀ (Story or Main Content)

ଏହି କାହାଣୀ କେବଳ କିଛି ଚରିତ୍ରଙ୍କ ଜୀବନର ଘଟଣାବଳୀ ନୁହେଁ, ବରଂ ମଣିଷ ମନର ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଏବଂ ସାମାଜିକ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତିବଦ୍ଧତାର ଏକ ନିଚ୍ଛକ ଚିତ୍ର ।

କାହାଣୀର ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲାର ନୂଆଗାଁରୁ, ଯେଉଁଠି ପ୍ରାଚୀ ନଦୀର ଶୀତଳ ପବନ ଏବଂ ଅମରେଶ୍ୱର ମହାଦେବଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦରେ ରମେଶ ଓ ରତିଙ୍କ ଶୈଶବ ବିତିଛି । ରମେଶ ନୂଆଗାଁର ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ବ୍ୟକ୍ତି ନୀଳେଇ ପ୍ରଧାନଙ୍କ ପୁତ୍ର ଏବଂ ରତି ସେହି ଗାଁର ସରଳ କୃଷକ ଦୁଃଖିଆ ପଧାନଙ୍କ କନ୍ୟା । ପିଲାଟି ଦିନରୁ ସେମାନେ ଏକାଠି ଧୂଳିଘର ଖେଳିଛନ୍ତି ଏବଂ ଗାଁର ବିଲ-ବଣରେ ବୁଲିଛନ୍ତି । ରତିର ମାଆ ସୁନାମଣୀ ଏବଂ ରମେଶଙ୍କ ମାଆ ହାରାମଣୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଅଭେଦ୍ୟ ବନ୍ଧୁତ୍ୱ ଥିବାରୁ, ରତିକୁ ସମସ୍ତେ ସେହି ଘରର ଭାବି ବୋହୂ ଭାବରେ ଦେଖୁଥିଲେ । ରମେଶ ପୁରୀ ସହରକୁ ପାଠ ପଢ଼ିବାକୁ ଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତି ଛୁଟିରେ ସେ ନିଜ ଗାଁ ଏବଂ ରତି ପାଖକୁ ଫେରିଆସନ୍ତି । ସେମାନଙ୍କର ଏହି ନିଷ୍ପାପ ସମ୍ପର୍କ କ୍ରମେ ଯୌବନରେ ଏକ ଗଭୀର ମମତାରେ ପରିଣତ ହୁଏ ।

ରମେଶ ପୁରୀ କଲେଜରେ ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରିବା ସମୟରେ ତାଙ୍କର ସହପାଠୀ ରମାକାନ୍ତଙ୍କ ସହ ଘନିଷ୍ଠ ବନ୍ଧୁତ୍ୱ ସ୍ଥାପନ ହୁଏ । ରମାକାନ୍ତଙ୍କ ପରିବାର ଅତ୍ୟନ୍ତ ସ୍ନେହୀ ଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଭଉଣୀ ରୀନା ରମେଶଙ୍କର ମେଧାବୀ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ ପ୍ରତି ଆକର୍ଷିତ ହୋଇପଡ଼ନ୍ତି । ରୀନା ଜଣେ ଆଧୁନିକ ଏବଂ ଶିକ୍ଷିତା ସହରୀ ଯୁବତୀ । କଲେଜରେ ରମେଶ ଓ ରୀନାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଢୁଥିବା ନିବିଡ଼ତାକୁ ସେମାନଙ୍କର ସହପାଠୀ ବିଷ୍ଣୁ ସହ୍ୟ କରିପାରେ ନାହିଁ । ବିଷ୍ଣୁ ଜଣେ ଈର୍ଷାଳୁ ଯୁବକ ଏବଂ ସେ ସର୍ବଦା ରମେଶଙ୍କୁ ଅପମାନିତ କରିବାକୁ ସୁଯୋଗ ଖୋଜୁଥାଏ । ସେହି ସମୟରେ ରମେଶଙ୍କ ମନରେ ଏକ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଦେଖାଦିଏ- ଗୋଟିଏ ପକ୍ଷରେ ପରମ୍ପରା ଓ ସଂସ୍କାରର ପ୍ରତୀକ ଗ୍ରାମୀଣ ସରଳ ଯୁବତୀ ରତି, ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷରେ ଆଧୁନିକ ପରିବାରର ଜଣେ ଚତୁରି ନାରୀ- ପସନ୍ଦ କଷ୍ଟକର ହୋଇପଡ଼େ ।

କଲେଜର ବଣଭୋଜି ପାଇଁ ସମସ୍ତେ ଢେଙ୍କାନାଳର ସପ୍ତଶଯ୍ୟାକୁ ଯାଆନ୍ତି । ସେଠାକାର ପ୍ରାକୃତିକ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ରମେଶ ଓ ରୀନାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଆବେଗପୂର୍ଣ୍ଣ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଆସେ । ସେତେବେଳେ ରମେଶ ରୀନାଙ୍କୁ ଏକ ଦୁର୍ଘଟଣାରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି । ଠିକ୍ ସେହି ସମୟରେ ଲୁଚି ରହିଥିବା ବିଷ୍ଣୁ ସେମାନଙ୍କର ଏକ ଫଟୋ ଉଠାଇ ନିଏ । ପରେ ସେ ଏହାକୁ ଏକ ଅସ୍ତ୍ର ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରେ । ବିଷ୍ଣୁ ଏହି ଫଟୋ ଏବଂ ମିଥ୍ୟା କାହାଣୀ ସହ ରମାକାନ୍ତଙ୍କ ପାଖକୁ ଚିଠି ଲେଖେ, ଫଳରେ ରମେଶଙ୍କ ଉପରେ ରମାକାନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତିକ୍ତତା ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ।

ରମାକାନ୍ତଙ୍କର ଏକ ବସ୍ ଦୁର୍ଘଟଣାରେ ଅକାଳ ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିବା ପରେ କାହାଣୀର ଆଉ ଏକ ମୋହ଼ ଆସେ । ଏହି ଘଟଣା ରମେଶଙ୍କୁ ମର୍ମାହତ କରିଦିଏ । ପୁଅର ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ରୀନାର ମାଆ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅସୁସ୍ଥ ହୋଇ ପଡ଼ନ୍ତି ଏବଂ ଶେଷ ସମୟରେ ସେ ରମେଶଙ୍କୁ ଡାକି ରୀନାର ଦାୟିତ୍ୱ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରନ୍ତି । ରମେଶ ନିଜର ବନ୍ଧୁତ୍ୱ ଏବଂ ମାଉସୀଙ୍କ ଶେଷ ଇଚ୍ଛାକୁ ସମ୍ମାନ ଜଣାଇ ରୀନାଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ମାନସିକ ସ୍ତରରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି । ଏହା ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ତ୍ୟାଗର ଉଦାହରଣ ସୃଷ୍ଟି କରେ ।

ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ନୂଆଗାଁରେ ରତିର ପିତା ଦୁଃଖିଆ ପଧାନଙ୍କର ବାର ବର୍ଷ ତଳର ସ୍ମୃତି ହଠାତ୍ ଫେରିଆସେ । ସେ ମନେ ପକାନ୍ତି ଯେ, ସେ ଦିନେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ସାକ୍ଷୀ ରଖି ହରେକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପୁଅ ଗୌରମୋହନ (ଯିଏ ବର୍ତ୍ତମାନ ସେହି ଗାଁ ସ୍କୁଲର ଜଣେ ଶିକ୍ଷକ) ସହିତ ରତିର ବାହାଘର ପାଇଁ ସତ୍ୟ କରିଥିଲେ । ଦୁଃଖିଆ ଜଣେ ସତ୍ୟନିଷ୍ଠ ବ୍ୟକ୍ତି ହୋଇଥିବାରୁ, ରମେଶଙ୍କ ସହ ବାହାଘର ପ୍ରାୟ ସ୍ଥିର ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ନିଜର ସେଇ ପୁରୁଣା ସତ୍ୟ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଜିଦ୍ ଧରନ୍ତି । ଗୌରମୋହନ ମଧ୍ୟ ଜଣେ ଆଦର୍ଶବାଦୀ ଯୁବକ ଏବଂ ପିତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାକୁ ସମ୍ମାନ ଜଣାଇ ଏହି ବିବାହ ପାଇଁ ସମ୍ମତି ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି ।

ବାହାଘରର ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଦିନ ରମେଶ ରୀନାକୁ ସାଙ୍ଗରେ ଧରି ନୂଆଗାଁକୁ ଫେରନ୍ତି । କିନ୍ତୁ ଗାଁରେ ପହଞ୍ଚିବା ବେଳକୁ ସବୁକିଛି ବଦଳି ଯାଇଥିଲା । ଦୁଃଖିଆଙ୍କ ଦାଣ୍ଡ ଦୁଆରେ ରତି ଓ ଗୌରମୋହନଙ୍କର ହାତଗଣ୍ଠି ପଡ଼ି ସାରିଥିଲା । ଯେଉଁ ବସନ୍ତର ସ୍ୱପ୍ନ ରମେଶ ଓ ରତି ଦେଖିଥିଲେ, ତାହା ଦଇବର ବିଚିତ୍ର ଖେଳରେ ଉଜୁଡ଼ି ଯାଇଥିଲା । ରମେଶ ରୀନାଙ୍କ ଦାୟିତ୍ୱ ବହନ କରନ୍ତି ଏବଂ ରତି ଗୌରମୋହନଙ୍କ ସହ ଜୀବନର ନୂଆ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି । ଜୀବନରେ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଓ ଭାଗ୍ୟ ପ୍ରେମ ଏବଂ ସମ୍ପର୍କର ଗତିପଥକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରି ଦେଇପାରେ ବୋଲି ଉପନ୍ୟାସଟିରେ ପ୍ରତିପାଦନ କରାଯାଇଛି ।

ଉପସଂହାର (Conclusion)

ଉପନ୍ୟାସଟି ପାଠକଙ୍କ ମନରେ ଗଭୀର ଭାବପ୍ରବଣତା ଭରିଦିଏ। କେବଳ ଏକ ପ୍ରେମ କାହାଣୀ ନ ହୋଇ ଏହା ମଣିଷର ଅସହାୟତା ଏବଂ ଭାଗ୍ୟର ନିର୍ଦ୍ଦୟ ପରିହାସର ଏକ ଜୀବନ୍ତ ପ୍ରତିଛବି ହୋଇଛି । ରମେଶ ଏବଂ ରତିଙ୍କର ଶୈଶବର ସେଇ ନିଷ୍ପାପ ବସନ୍ତ ଯେତେବେଳେ ବାସ୍ତବିକତାର କଠୋର ପଥରେ ଉଜୁଡ଼ିଯାଇଛି । ଜୀବନ ସବୁବେଳେ ଆମ ଇଚ୍ଛା କିମ୍ବା ଯୋଜନା ଅନୁସାରେ ଚାଲେ ନାହିଁ; କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଏବଂ ସାମାଜିକ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତିବଦ୍ଧତାର ପଥ ଅନେକ ସମୟରେ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ପ୍ରେମଠାରୁ ବହୁତ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେ ରହିଥାଏ ବୋଲି ଉପନ୍ୟାସରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି।

ରମେଶଙ୍କର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପାଇଁ ନିଜ ପ୍ରେମକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଏବଂ ରତିର ପିତାଙ୍କ ବାର ବର୍ଷ ତଳର 'ସତ୍ୟ' ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଗୌରମୋହନଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରିବା, ପାଠକଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ଆନ୍ଦୋଳିତ କରିଦିଏ ।